NHỮNG CHUYỆN NHỎ NHƯNG KHÓ QUÊN

Vĩnh Chánh

Đầu năm 1980, vợ chồng chúng tôi và con gái 2 tuổi và 4 em vợ ở trại Processing Center tại Bataan, Philippines. Trong trại, có khá nhiều người Việt tỵ nạn khéo tay làm ra những sản phẩm bán cho nhau. Tôi thích nhất là bún. Chỉ cần ăn bún với nước mắm ớt là ngon rồi. Trả bằng tiền hay đổi 1 ký gạo lấy được 2 ký bún. Nhớ lại hồi khoảng 6-7 tuổi, có một gia đình chuyên làm bún ở chân dốc gần nhà tôi tại Phủ Cam, tôi thường vào xem họ làm bún, thấy rất vui mắt. Nay đang băn khoăn không biết qua Mỹ sẽ làm gì đây để sinh sống, nên tôi chợt sáng ý nghĩ mình sẽ làm bún, bán bún. Không ngờ, khi được định cư tại Cali vào cuối tháng 7, 1980, trong lần đầu được anh rể và chị mình, là người bảo lãnh gia đình chúng tôi, chở đi chợ Việt, tôi nhìn thấy nhiều loại bún khô lẫn cả bún tươi. Thế mới biết ở đâu có cộng đồng người Việt thì ở đấy có thực phẩm và thức ăn của dân mình.

Sau một thời gian ngắn ở chung với anh chị, chúng tôi may mắn thuê được một căn nhà, trong cùng xóm với anh chị. Chủ nhà thuê là một cựu quân nhân Mỹ từng tham chiến tại VN, dành mọi dễ dàng cho chúng tôi trong việc thuê mướn nhà của ông; ông ta giao cho tôi cái máy cắt cỏ, ý là nhờ tôi giữ vườn sạch sẽ, mát mắt. Sau mấy lần xử dụng, máy hết xăng. Tôi mua xăng và một chai nhớt, pha vào bình xăng máy cắt cỏ - Y như với xe Velo Solex và Vespa tôi chạy thời sinh viên ở VN, phải xài xăng có hòa với nhớt – Nhưng máy cắt cỏ không chịu nổ máy, mà nếu có thì xịt khói đen thui và kêu khục khặc một cách đau khổ! Tôi không biết vì sao, đành kêu ông chủ nhà. Ông ta lắc lắc cái đầu, hút vất bỏ xăng, rồi đổ xăng mới vào, bảo tôi đừng bao giờ đổ thêm nhớt. Bấy giờ tôi mới biết sự khác biệt của động cơ 2 thì và 4 thì.

Gần thị xã Leesville, là nơi tôi hành nghề trong thời gian ở Louisiana, có trung tâm Lions Youth Camp – là nơi lần lượt đón nhận những toán thanh thiếu niên, bao gồm cả những trẻ tàn tật, trong đó có cháu Bồ Câu của chúng tôi, từ nhiều nơi trong tiểu bang đến sinh hoạt vui chơi. Một ngày đẹp trời, ông Robert Moss, giám đốc Lions Camp, đến phòng mạch tôi vì đau bụng lai rai trong mấy tuần qua, nói thêm hình như ông nghe tiếng tim đập trong bụng mình. Tôi khám bụng ông bằng tay, rồi với ống nghe: tiếng thổi phù phù nghe rất rõ ràng. Tôi trân người nhìn ông Moss, nói là tôi nghĩ ông đang có chứng bệnh Phình Động Mạch Bụng. Sau khi giải thích thêm về chứng bệnh nguy hiểm này, tôi gọi làm hẹn ngay cho ông với một bác sĩ chuyên khoa giải phẫu mạch máu, và yêu cầu người nhà chở ông ta đi thẳng liền đến phòng mạch của bác sĩ chuyên khoa kia, nằm cách thị xã tôi chừng 45 phút. Diễn tiến bệnh tình của ông Moss tốt đẹp sau khi ông được giải phẫu không đầy 48 giờ kể từ khi rời phòng mạch tôi. Khoảng nửa tháng sau ông Moss đến gặp tôi cám ơn, đem theo món quà, nói thêm “Khi tôi thấy đôi mắt bác sĩ mở lớn nhìn tôi sau khi khám bụng tôi, tôi biết ngay là có chuyện vô cùng quan trọng. Và tôi không bao giờ có thể quên đôi mắt bác sĩ mở lớn đầy vẻ kinh ngạc và lo sợ lúc bấy giờ”. Tôi cũng vậy, tôi không thể quên câu chuyện này, vì quà tặng của ông Moss có một chỗ trân trọng trong phòng khách nhà tôi.

Trong thập niên 2010, chúng tôi may mắn có một cô người Mỹ da trắng chăm sóc đặc biệt cho cháu Bồ Câu. Cô Shannon rất hiền ngoan, tận tụy, tháo vát, và nhất là  yêu thương, nói chuyện, kiên nhẫn tập cho Bồ Câu chơi những món đồ chơi lạ và khó…Cô cũng từng ở luôn trong nhà lo cho Bồ Câu trong thời gian ba mẹ Bồ Câu du lịch xa. Trước khi xin thôi việc, cô Shannon tỏ ý muốn nhờ chúng tôi chủ tọa đám cưới của cô với một chàng nhiếp ảnh viên amateur, thỉnh thoảng có hình chụp đăng trong National Geography.

Không những chúng tôi bằng lòng, mà tất cả vợ chồng các em vợ đều tán thành vì mọi người quý sự giúp đỡ của cô với Bồ Câu, nhất là biết hoàn cảnh “tứ cố vô thân” của Shannon. Thế là một lễ đám cưới và tiệc cưới được tổ chức tại nhà chúng tôi vào ngày 6 tháng 8, 2017.

Các chị em trong đại gia đình xúm lại trang hoàng từ lối vào nhà, trong nhà, và nhất là vườn sau rất tử tế với màu sắc tím nhẹ, có banners, hoa lá cành, bàn ghế phủ khăn trắng trang trọng, có tôi chủ hôn đại diện cho nhà gái dẫn Shannon giao cho chồng tương lai, trước khi người đại diện pháp lý làm lễ kết hôn cho Shannon Conn và chàng rể Damien Zuideweg. Tiếp theo là một buổi tiệc cưới sang trọng với champagne, bánh cưới… Ngoài gần 2 chục người phía đai gia đình chúng tôi, trong đó cả Bà Ngoại, anh Bob Love - người tập Physical Therapy, bà Jame Evans - người tập Occupational Therapy cho Bồ Câu. Phía Shannon chỉ có chồng, mẹ chồng, một cặp bạn và người đại diện pháp lý. Chúng tôi vẫn thường xuyên liên lạc với gia đình Shannon dù sau khi họ dời qua TB Idaho. Đến mỗi mùa Giáng Sinh chúng tôi gởi quà cho gia đình Shannon, đặc biệt cho con gái, giờ đã 6 tuổi. Rút được bài học: làm người khác hạnh phúc thì hạnh phúc mình được nhân đôi. Trong một ý tưởng khác, chúng tôi đang và sẽ trả một phần nào món nợ ân tình cho xứ sở đã bao dung cho chúng tôi cơ hội làm lại cuộc đời.

Hè năm 2015, vợ chồng chúng tôi bảo lãnh đứa con trai út của một cặp vợ chồng bạn ở Saigon mà người vợ rất thân với vợ tôi từ thuở trung học. Họ cũng lấy nhau vài tuần sau chúng tôi trong tháng 5, 1975, với người vợ trở lại đạo công giáo theo chồng. Trong chuyến thăm quê hương đầu tiên vào năm 2013, tôi là người khuyến khích con trai út của họ với lời hứa “con ráng học cho giỏi, và học thêm Anh văn, Bác sẽ bảo lãnh con qua Mỹ học”. Năm 2015 trở về lại VN, thằng nhỏ cho tôi biết nó đạt thứ hạng cao trong trường và sẽ thi trung học phổ thông; riêng phần Anh Văn cũng song suốt. Tháng 6 cùng năm, cháu báo cho chúng tôi cháu đã đậu trung học, sẵn sàng du học. Nhớ lại lời hứa năm xưa, chúng tôi cấp tốc làm giấy tờ, khó nhất là với đại học cộng đồng Saddleback College gần nhà ở Mission Viejo và giấy tờ bảo đảm, hỗ trợ tài chánh, giúp kịp cho cháu sang Mỹ vừa kịp nhập học niên khóa Fall 2015.

Cha mẹ cháu đài thọ học phí, chúng tôi lo phần còn lại. Cháu có phòng riêng, có TV, lap top, cell phone riêng…Tôi chở cháu đi học 2 vòng mỗi ngày, y như từng chở các con mình thời trung học, sinh hoạt trong nhà hay đi chơi bên ngoài, ăn tiệm, xinê; hướng dẫn nhiều về cuộc sống, xã hội Mỹ, rồi cách đi xe bus, trả tiền học lái xe, rồi cho chiếc xe cũ tự lái xe đi học và làm việc kiếm thêm tiền tiêu lặt vặt…Sau gần 3 năm tại Saddleback, cháu xin vào học tiếp Finances và business tại CSU San Bernardino, có đủ lông đủ cánh bay nhảy. Học tại đó gần 3 năm nửa, và sau một năm tập sự với một công ty bên ngoài với lương hàng tháng, không thể xin ở lại nước Mỹ nên đành về lại VN. Có khi cháu thắc mắc cháu có nên trốn ở lại như những bạn VN của cháu, tôi luôn trả lời “nếu con được hợp pháp ở lại thì cha mẹ con và cô bác đây sẽ rất vui mừng, nhưng nếu trốn ở lại làm chuyện bất hợp pháp thì không nên”.

đón cháu sang Mỹ tại LAX đầu tháng 8, 2015  (Cháu về lại VN tháng 2, 2022, từ LAX)

Vợ tôi viết 1 lá thư đưa cho cháu trong buổi tiệc tiễn cháu về lại VN. Như sau “Con di du học Mỹ. Con đã cố gắng hết sức con để tốt nghiệp Đại học ở đây. Cô Bác có lời khen con. Con là một đứa trẻ ngoan. Ba mạ con nên hãnh diện về con. Nếu vì tình hình khó khăn con chưa có việc để được gia hạn visa thì đành phải về. Con cũng không nên buồn. Về VN thì con hy vọng sẽ có được nhiều ưu tiên thuận lợi hơn người khác. Với bằng cấp Mỹ con dễ kiếm việc làm cho các công ty ngoại quốc. Con về sống gần gia đình là một hạnh phúc. Nên vững tin hướng tới một tương lai tươi sáng. Cô bác chúc con những gì tốt đẹp nhất và nhiều may mắn”

Tôi nói riêng với cháu “Con phải cẩn thận khi làm việc trong ngành tài chánh, thuế má, nhất là khi ký vào biên bản mà cá nhân con không soạn làm. Vì nếu có toa rập tham nhũng, ăn uống bị phát giác, thì con sẽ là người đầu tiên bị đổ lỗi và tù tội, chứ bọn cấp trên tiếp tục ngồi rung đùi ăn thêm, không bị gì hết. Cháu gật gật cái đầu – cho xong chuyện hay có thông hiểu phần nào ?!

Sáu tháng sau khi về lại nước, cháu có job đầu tiên trả lương 100 Đô mỗi tháng, phải liên tục đi các tỉnh xa làm thuế cho các cơ sở thương mãi cỡ nhỏ. Chúng tôi nghĩ cháu có phần chán nản, hoặc xoay theo chiều gió, vì từ 2 năm qua, không thấy cháu viết điện thư hay kêu điện thoại thăm hỏi, hay ít nhất chúc mừng Giáng Sinh hay Tết, vì dù gì thì cháu cũng từng sống qua 7 mùa Giáng Sinh và Tết trong tình yêu thương của gia đình Cô Bác. Chúng tôi chỉ còn biết liên lạc với cha mẹ cháu thôi, không dám hỏi về tin tức của cháu, e ngại phải nghe chuyện không như ý. Phần chúng tôi giúp được đến đó cũng cảm thấy mãn nguyện. Vì nghiệm ra đây là một chu kỳ ân trả ân, bắt đầu với nhạc phụ của tôi với ông ngoại của cháu.

Sau khi phụ giúp cháu Bồ Câu được 5-6 tháng, cô caregiver mới sau này mua một chiếc xe Honda thể thao, tuy cũ nhưng trông rất xịn. Cứ khoảng 3-4 tuần, cô kêu người đến chùi rửa xe của cô từ ngoài lẫn trong, ngay trước mặt nhà chúng tôi, mỗi lần như vậy tốn $45.00. Nhớ lại thời xưa, không những mình rửa xe cho mình mà còn rửa xe cho các con nữa, dù chúng không muốn mình kiểm soát bên trong xe có cất dấu bí mật nào không. Cũng có đôi khi mình rửa xe ở  dọc đường sau khi đổ xăng. Giờ đây thấy cô người làm xài sang, mình suy nghĩ lại cũng đến lúc mình phải thương mình, dưỡng cái lưng mình một chút. Kể từ đó, xe tôi được rửa tại nhà, nhưng do một anh thợ trẻ làm, mình chỉ trả tiền công thôi.

Khoảng 2 năm trước, chúng tôi có cơ duyên mời Đức Giám Mục Lorenzô Chu Văn Minh đến nhà dùng trưa. Trước khi Ngài đến, tôi vào google tìm hiểu về Ngài, mới biết hơn 30 năm thử thách trong chế độ CS tại Miền Bắc, Ngài sống trong nghèo khó, làm chui nghề hớt tóc dạo, dứt khoát một lòng giữ vững đức tin, để cuối cùng Ngài được thụ phong linh mục năm 1994, làm linh mục quản xứ Nam Định. Sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ Thần Học Tín Lý từ Roma 1995- 2000, Ngài về nước giữ chức Giám Học, rồi Giám Đốc Đại Chủng Viện Giuse, trước khi Ngài được tấn phong Giám Mục, phụ tá Giáo Phận Hà Nội vào năm 2008, dưới khẩu hiệu Giám Mục “phục vụ trong Đức Ái”. Ngài về hưu năm 2019.

Có lẽ do biết trước thân thế và những công việc Ngài đã làm khi còn tại chức nên cuộc nói chuyện thật sự đem đến cho tôi một cảm mến và lòng ngưỡng mộ Đức Cha Chu Văn Minh qua đức tin, sự hy sinh, sự tận hiến cho mục vụ và lòng kính mến Thiên Chúa của Ngài, nhất là trong thời gian khắt khe, chèn ép bắt đạo dưới thể chế CS. Sự tiếp xúc và nói chuyện với Đức Cha Lorenzô không ít thì nhiều giúp đời sống tâm linh của chúng tôi được tốt đẹp. Tin Ngài qua đời tháng 8, 2025 gây xúc cảm cho chúng tôi. Chúng tôi có mặt trong một buổi lễ cầu hồn cho Ngài vào chiều Chủ Nhật 24 tháng 8, 2025, tại nhà thờ chính tòa Christ Cathedral, dưới sự chủ tọa của Đức Cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám Mục chính tòa Giáo Phận Phan Thiết.

Xin Chúa nhân từ cho linh hồn Lorenzô được yên nghỉ muôn đời và ánh sáng ngàn thu luôn soi sáng lên linh hồn Đức Cha.

  Hình 2 cha đạo, 2 cha đời                               Hình Đức Giám Mục Lorenzô   với Đức Giám Mục Chu Văn Minh ngồi.        trong ngày lễ cầu hồn tại Christ Cathedral      Đứng: Bs. Nguyễn Ngọc Kỳ bên trái, Linh mục Phạm Tuấn, giáo xứ Saint Kilian, (Mission Viejo ở giữa )  và Vĩnh Chánh bên phải.

Vườn trước nhà chúng tôi có cây lựu khá sum sê. Gần đến cuối Đông, hàng trăm hoa nở một màu đỏ tươi trên cây. Tuy nhiên số trái lựu không mấy tương xứng với số hoa, nhiều nhất khoảng 5-6 chục trái. Vậy cũng quá vui rồi, vì chúng tôi có dịp tặng cho người thân. Tuy nhiên năm nay, những cơn mưa kéo khi cả trăm hoa đua nhau nở trên cành, làm cánh hoa tan tác rụng đầy dưới thân cây. Trông thật thảm. Kết quả: nay chỉ còn 5 trái lựu rải rác sống sót trên cây. Thế mới biết, ngoài chuyện trồng tỉa, săn sóc cây trái với phân bón, nước, sức lao động, thời tiết luôn là một yếu tố quan trọng. Nhớ lại mình từng đọc câu Ăn quả nhớ kẻ trồng cây giờ càng thêm thấm thía.

Trước khi ra về, nhóm bạn giang hồ chúng tôi vẫn còn phì phèo thuốc lá, đứng nói chuyện thêm ở sân trước. Có một anh bỗng chỉ cặp chim hạc của nhà dựng bên cạnh lề đường, nói “cặp hạc này nằm ở đây bao lâu mà chưa bị trộm lấy mất”- “chừng trên nửa năm” – “vậy là vùng này tốt và an toàn”. Tôi từng đọc tin biết rất nhiều nhà ở vùng Little Saigon bị bọn trộm cắp khiêng đi những chậu cây cảnh, chậu hoa tươi trưng bày trước nhà cho Tết, hay những trang hoàng cho Giáng Sinh… Thị xã Mission Viejo có tiếng an toàn trong danh sách 10 thị xã dưới 100 ngàn dân trong TB Cali, với tỷ lệ 0.8 tội phạm và 11.4 sự cố tại nhà cần có sự hiện diện của cảnh sát trên 1 trăm ngàn dân. Nhà chúng tôi lại ở cuối con đường Dead End nên càng an toàn hơn. Dù vậy, nhiều nhà trong cùng con đường vẫn bắt thêm đèn sáng tự động và camera an ninh.

Vài tháng trước đây, tôi đậu chiếc xe Tesla cũ trong parking của chợ Mom, ở góc đường Euclid và Edinger. Lái xe lái về đến nhà, tôi mới nhìn thấy cửa xe trước bên trái bị rạch một đường dài, đồng thời trần xe ngay trên cửa xe cũng bị đánh móp. Ai mà chơi trò đê tiện như thế này?! Ghét Elon Musk ?? Ghét Trump?? Hay thù MAGA?? Làm nước Mỹ trở lại hùng cường thì có chi mà ghét hè?!  Không lâu sau đó, khi đến chợ Alberson gần nhà, tôi nhìn thấy một xe Tesla đậu gần xe mình có một bản chữ dán ở kính sau mang câu “I HAD MY TESLA BEFORE ELON MUSK GETS CRAZY”. Thật là vô cùng tếu! May cho tôi là người rửa xe tôi tại nhà giúp sửa chỗ móp trên trần xe và làm mất đi đường rạch tróc sơn ở cửa xe.

Hồi còn thơ ngây, tôi thường nghe câu “yêu là chết trong lòng một ít – Vì mấy khi yêu mà chắc được yêu – Cho rất nhiều nhưng nhận chẳng bao nhiêu…” tôi nực cười. Yêu được thì vui quá chứ! Không yêu được thì tương tư đến chết sao? Hay con tim mình sầu úa, nhỏ máu, chết dần?! Hay đây chỉ là một cách diễn tả phóng đại một cuộc tình đẹp nhưng không trọn vẹn nên để lại vạn nỗi sầu.

Về sau, khi biết yêu, yêu tàn bạo rồi thất tình trong bóng tối, tôi mới biết khi yêu thật sự, người ta không cần phải có đáp trả, vì tình yêu chân thật vốn sẵn là một dâng hiến vô điều kiện. Tình yêu khoan dung như bầu trời rộng mở, không giữ lại gì cho riêng mình; y như một ngọn nến sáng lên cho người mình yêu dù chính mình sẽ bị hao mòn. Ta gọi đó là lặng yêu.

Anh yêu em như gió qua thềm,

Không lời gọi, chẳng cần ai biết đến. Chỉ mong em giữa đời không lạnh, Có nụ cười, là tim anh ấm thêm. Anh đứng đó, như bóng chiều nghiêng, Dõi theo em qua bao mùa thay lá.

Dù em chẳng ngoảnh đầu nhìn lại,

Anh vẫn yêu — như thể chưa từng quên.

Có thể em chẳng bao giờ hay,

Rằng có một người từng yêu em đến vậy. Nhưng anh chọn giữ riêng điều ấy,

Như giữ một vì sao trong đêm đầy mây.

Anh chẳng mong một ngày em biết / rằng có người từng lặng lẽ yêu em. Từng giữ em trong từng giấc mộng / từng viết tên em vào gió êm đềm.

Anh đi qua đời em như thế / như mưa bay qua một mái hiên buồn. Không để lại dấu gì rõ rệt / chỉ còn dư âm trong những chiều buông.

Có thể mai này em sẽ quên / quên ánh mắt từng dõi theo lặng lẽ.

Nhưng anh vẫn giữ riêng một góc nhỏ / nơi em là tất cả Dù chẳng là gì của nhau.

Rồi một ngày, em sẽ đi xa / mang theo nắng, mang theo mùa đã cũ. Anh ở lại, như cây không lá / vẫn đứng chờ, dù chẳng ai hứa gì đâu. Tình yêu ấy — anh không gọi tên /  không viết ra, không trao ai đọc. Chỉ giữ lại trong tim như ngọn lửa – Âm ỉ thôi…

Nhưng

Thật duyên nợ may mắn và hạnh phúc những khi tôi hát “Và Con Tim Đã Vui Trở Lại”. Có Nàng bên cạnh tôi.

Vĩnh Chánh. Cuối tháng 10, 2025